05 lutego 2010 12:20

Informacje ogólne

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} h6 {mso-style-next:Normalny; margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0cm; mso-pagination:widow-orphan; page-break-after:avoid; mso-outline-level:6; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; font-weight:normal; font-style:italic;} p.MsoCaption, li.MsoCaption, div.MsoCaption {mso-style-noshow:yes; mso-style-next:Normalny; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; font-weight:bold;} p.Legenda1Znak, li.Legenda1Znak, div.Legenda1Znak {mso-style-name:"Legenda1 Znak"; mso-style-parent:Legenda; mso-style-link:"Legenda1 Znak Znak1"; margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0cm; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; mso-bidi-font-size:10.0pt; font-family:Arial; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; font-style:italic;} span.Legenda1ZnakZnak1 {mso-style-name:"Legenda1 Znak Znak1"; mso-style-locked:yes; mso-style-link:"Legenda1 Znak"; mso-ansi-font-size:12.0pt; font-family:Arial; mso-ascii-font-family:Arial; mso-hansi-font-family:Arial; mso-ansi-language:PL; mso-fareast-language:PL; mso-bidi-language:AR-SA; font-style:italic;} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

Gmina Świerklany położona jest w centralno – zachodniej części województwa śląskiego, w południowej części powiatu rybnickiego. Usytuowana jest ona w środkowo-zachodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Gmina sąsiaduje od północy z miastem Rybnik, od wschodu - z miastem Żory, od południowego-wschodu - z miastem Jastrzębie, od południowego-zachodu - z gminą Mszana i od zachodu - z gminą Marklowice. Położenie gminy przedstawiono na rys. 1.

W 2007 roku gmina Świerklany liczyła 11 368 mieszkańców. Gmina posiada największy
w powiecie rybnickim współczynnik gęstości zaludnienia wynoszący 470 mieszkańców / 1 km².

Na terenie całej gminy przeważają gleby brunatne wyługowane i kwaśne oraz bielice
i pseudobielice. Gleby te wytworzone są na utworach żwirowych, piaszczystych, gliniastych, ilastych i lessopodobnych. Utwory żwirowe i piaszczyste dominują głównie na terenie Jankowic
i północno-wschodniej części Świerklan Górnych. Na pozostałych terenach dominują utwory ilaste i lessopodobne. W dolinie rzeki Szotkówki rozwinęły się mady czarnoziemne, wytworzone z pyłów ilastych. W dolinkach mniejszych potoków, którymi spływają dopływy Rudy i Nacyny, utworzyły się na podłożu piasków słabogliniastych gleby mułowo-torfowe. Na terenie gminy Świerklany największą powierzchnię zajmują gleby klasy IIIb, są to gleby średnio dobre, dominują one
w Świerklanach Górnych oraz gleby klasy IVa, to gleby średnie występujące na terenie Świerklan Dolnych.

Budowa geologiczna obszaru, na którym leżą Świerklany i ich najbliższa okolica, jest związana ze strukturą podłoża Płaskowyżu Rybnickiego. Jest on pozostałością mocno już zniszczonej moreny dennej lodowca. Obszar ten pokryty jest serią piaszczysto-żwirowych utworów fluwioglacjalnych, budujących poziom sandrowy z okresu transgresji lądolodu środkowopolskiego. Utwory sandrowe porozcinane są gęstą siecią dolin okresowych, będących plejstoceńskimi nieckami, których dna zostały odmłodzone i pogłębione w holocenie. Stropową część utworów czwartorzędowych stanowią w części północno-zachodniej (środkowe i zachodnie Jankowice) żwiry, w części północno-wschodniej piaski i piaski gliniaste, a w części południowej
w Świerklanach Dolnych i części Świerklan Górnych pyły lessopodobne. Pod czwartorzędem zalega kompleks ilasto-piaszczystych osadów mioceńskich. Bezpośrednio pod miocenem zalega karbon produktywny z pokładami węgla kamiennego eksploatowanymi przez okoliczne kopalnie.

Na terenie gminy Świerklany najważniejszym surowcem mineralnym jest węgiel kamienny, którego wydobycie trwa już ponad 100 lat. Występują cztery eksploatowane złoża węgla kamiennego: Borynia - złoże należące do Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. oraz Chwałowice, Marcel i Jankowice należące do Kompani Węglowej S.A.

Teren gminy Świerklany znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie czwartorzędowego Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 345. Według Programu Państwowego Monitoringu Środowiska dla woj. śląskiego na lata 2007-2009, zarówno na terenie gminy, jak i powiatu rybnickiego WIOŚ nie prowadzi monitoringu jakości wód podziemnych.

Gmina Świerklany położona jest w 96% w zlewni rzeki Odry, jedynie południowo-wschodni fragment gminy znajduje się w zlewni rzeki Wisły. Wg Podziału hydrograficznego Polski sieć hydrograficzną obszaru tworzą źródłowe odcinki Szotkówki i dopływu spod Michałkowic. Rzeka Szotkówka odwadnia południowe tereny i prowadzi wody w kierunku Olzy. Północne obszary gminy znajdują się w zlewni Rudy, do której wpływa potok Kłokociński. Południowo-wschodni fragment gminy odwadniany jest przez Pszczynkę. Na północnej granicy gminy występują niewielkie zbiorniki wodne powstałe w zagłębieniach terenu pochodzenia antropogenicznego
– w zapadliskach związanych z osiadaniem terenu po eksploatacji węgla kamiennego. Największym zbiornikiem jest zalewisko Podkościele o powierzchni około 2,88 ha.

W gminie Świerklany nie ma bezpośrednich ujęć wody. Głównym źródłem zaopatrzenia mieszkańców w wodę jest Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów w Katowicach. Łączna długość sieci wodociągowej na terenie gminy wynosi 131,3km. Do sieci wodociągowej podłączonych jest 2929 odbiorców (budynków/gospodarstw). Na terenie gminy nie ma obszarów pozbawionych dostępu do sieci wodociągowej – gmina zwodociągowana jest w 100%. Zasoby wód pitnych w całości zabezpieczają potrzeby bytowo-gospodarcze i przemysłowe gminy. Długość sieci kanalizacyjnej na terenie gminy Świerklany wynosi 94,7 km. Aktualnie istnieją 1244 przyłącza kanalizacyjne, około 966 hektarów gminy pozostaje bez dostępu do sieci kanalizacyjnej.
W północno-wschodniej części gminy Świerklany znajduje się mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków z podwyższonym usuwaniem biogenów, administrowana przez Gminny Zakład Wodociągów w Jankowicach.

Obszar gminy Świerklany charakteryzuje się występowaniem szaty roślinnej ukształtowanej pod wpływem bardzo silnej antropopresji. Mimo istotnych przekształceń krajobrazu przez rolnictwo i działalność górniczą zachował wciąż bogatą różnorodność biologiczną. Lasy zajmują około 14,4% ogólnej powierzchni gminy, tj. 348 ha (dane UG, 2008), z czego około 282 ha pozostaje w administracji Lasów Państwowych, Nadleśnictwo Rybnik, Obręb Rybnik; a około 54 ha stanowią lasy niepaństwowe. Największe kompleksy leśne, będące pozostałością Puszczy Pszczyńsko-Raciborskiej występują w północno-zachodniej części gminy. Są to Las Jankowice, Las Królewiok (najatrakcyjniejszy krajobrazowo z dużą grupą wiekowych okazów buków), Las Podlesie (z naturalnym źródełkiem zwanym Studzienką), i Las Blicherski. Na terenie gminy dominują siedliska lasu mieszanego świeżego i boru mieszanego. Na terenach zdegradowanych dominuje sosna, brzoza, osika, olcha i świerk. Obszarami cennymi są liczne rozdrobnione fragmenty lasów prywatnych w dolinach potoków: Pszczynki, Chwałowickiego, Radziejowskiego, występujące w południowej i środkowej części gminy. Terenami cennymi przyrodniczo są również łąki wokół cieku płynącego po północnym skraju Lasu Statki oraz wilgotne łąki w dolinie Szotkówki, w okolicach ulicy Stawowej.

Na obszarze gminy występuje duża liczba ptactwa i zwierzyny łownej (sarna, lis, kaczka krzyżówka, bażant, piżmak). Spośród chronionych gatunków roślin występują jedynie takie, które są rozpowszechnione w mezoregionie Płaskowyż Rybnicki, np. wspomniany wcześniej skrzyp olbrzymi — Equisetum telmateia, albo gatunki sztucznie wprowadzone rosnące w obrębie ogrodów i terenów zieleni urządzonej, np. cis — Taxus baccata, lub dziczejące, np. pióropusznik strusi — Mattheucia struthiopteris, orlik pospolity — Aquilegia vulgaris).